سۇئال:

خوشنىلاردىن بىرىنىڭ ئۈچ ياشلىق شۇنچىلىك كەپسىز، قوپال ئوغلى بولۇپ، باشقا بالىلارنى چىشلەپمۇ سالغان ۋاقىتلىرى بار. «ئاتا – ئانىسى بەك زىيادە ئەركىلىتىپ مۇشۇنداق قىلىپ قويغان بالا بۇ، قاتتىقراق تۇتمىسا زادى بولمايدۇ» دېيىشىپمۇ قالىمىز. سىزدىن سوراپ باقسام، مۇشۇنداق بەك كەپسىز، ئەدەپسىز بالىغا قانداق مۇئامىلە قىلىش كېرەكتۇ؟

 

Tonari no Totoro

 

جاۋاپ:

ئەتراپىمىىزدىكى  بۇنداق كەپسىز، قوپال بالىلارنىڭ  بالىمىزغا  بىرەر زىيان يەتكۈزۈپ قويۇشلىرىدىن ئەنسىرەشلىرىمىزنىڭمۇ ئاساسى بار، ئەلۋەتتە.

بەلكىم، مەھەللىدىكى پۈتۈن بالىلار بىرەر قېتىمدىن تاياق يەپ بولغان بولىشىمۇ مۇمكىن.

بۇ خىلدىكى مۇشتۇمزور بالىلارنى كۆرسەك «زىيادە ئەركە قىلىۋەتكەنلىكتىن مۇشۇنداق ئەسكى، بۇنداق بالىلارغا قاتتىق قول بولغان ياخشى» دەپ قالىمىز. ئەمەلىيەتتە، بۇنداق بولىشىمۇ ناتايىن.

ئۇنداقتا، بالىلاردا نېمە ئۈچۈن بۇ خىلدىكى قوپال ئىش – ھەرىكەت كۆرۈلىدۇ؟

بۇنىڭ مۇھىم سەۋەبلىرىنىڭ بىرى، تۇغما خاراكتىر.

يەنى، بالىلارنىڭ ئىچىدە تۇغۇلىشىدىنلا چوڭلارغا ئوخشاش ئېغىر – بېسىق بالىلارمۇ، كەپسىز، جىم تۇرمايدىغان بالىلارمۇ بار.

گەرچە نىيىتى يامان بولمىسىمۇ، كۈچىنى قانداق باشقۇرۇشنى بىلمەيدىغان، ئەھۋال ناچار تەرەپكە يۈزلىنىپ قالىدىغان بالىلارمۇ بار. ئادەتتە 3 ياشلىق بالىلاردا بۇ خىل ئەھۋاللار كۆپ ئۇچرايدۇ.

ماۋۇ مىسالنى كۆرۈپ باقايلى ھە!

بالىلار ئۇرۇشۇپ قالدى، ئوغۇل قىزچاقنىڭ بىلكىنى چىشلىۋالدى. قىزچاق ئاغرىققا چىدىماي يىغلىدى. ئانا بۇ ئەھۋالنى كۆرۈپ بەك ئوڭايسىزلاندى.

-نىمانداق قىلىسەن؟! كەچۈرۈم سورا !!!

-بۇ بالام نىمانچە قوپال چوڭ بوپقالغاندۇ؟ مەن ئانچە ياخشى تەربىيلىيەلمىگەن ئوخشايمەن…،- دېدى ئوغۇلنىڭ ئانىسى كۆڭلى يېرىم بولغان ھالدا.

-ياق، ياق… ئۇنداق ئويلىماڭ، بالا تېخى كىچىك ئەمەسمۇ؟ پەقەت ئويلىغىنىنى قانداق يەتكۈزۈشنى بىلەلمەي قالغان گەپ. چوقۇم قەستەن مۇشتۇمزورلۇق بىلەن قىلغان ئىش ئەمەس، چوڭ بولغانچە تۈزۈلۈپ كېتىدۇ، – دەپ تەسەللى بەردى قىزچاقنىڭ ئاپىسى.

-رەھمەت، بەك سەت بولدى،- دېدى ئوغۇلنىڭ ئاپىسى خىجىل بولۇپ…

بالىلارنىڭ مىجەزىدىكى قوپاللىق، مۇشتومزورلۇقنىڭ يەنە بىر سەۋەبى شۇكى:

بالىلارنىڭ ئىچكى دۇنياسىدا مەلۇم توسالغۇ پەيدا بولغاندا، يەنى، روھى بېسىملار ھەرىكەت ئارقىلىق ئىپادىگەندىمۇ بالىدا مۇشۇنداق قوپاللىق، زورلۇق – زومبۇلۇق كۆرۈلىدۇ.

مەسلەن، بۇرۇنقى يەسلىدە بالا قاتتىق تەنقىدكە ئۇچراپ، شۇ چاغلاردا چىداپ تۇرۇشقا مەجبۇر بولغان بولسا، ئەمدىلىكتە مۇشۇ ئۇسۇل بىلەن چىقىرىۋاتقان بولىشى مۇمكىن.

يەنە مەسلەن، ئائىلىلەردە بالىلارنىڭ كىچىكى بىلەنلا بولۇپ كېتىپ سەل قارالغان، «خورلاش» باسقۇچىغا يەتتى دىيەلمىسەكمۇ  مەلۇم دەرىجىدە تەن جازاسىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان قاتتىق باشقۇرۇشلاردا چوڭ بولغان بالىلاردىمۇ بۇ خىل قوپال ھەرىكەتلەر كۆرۈلىدۇ.

بالىلاردىكى قوپاللىق، مىجەزىدىكى چۇسلۇقنىڭ ئەسلى مەنبەسى كىچىككىنە قەلبتىكى بالىلىق ئازابتىن كەلگەن دىيىشكىمۇ بولىدۇ. ھىچ بولمىغاندا «بۇ خىل قوپاللىق ئاتا – ئانىنىڭ زىيادە ئەركىلەتكىنىدىن بولغان» ئەمەس!

ئەتراپىدىكلەرنىڭ بالىنىڭ ئاتا – ئانىسىغا قىلغان شىكايەتلىرى ئاتا – ئانىنىڭ بالىغا تېخىمۇ قاتتىق قول بولىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ،- دە بالىدىكى روھى بېسىم تېخىمۇ ئارتىپ كېتىدۇ، بالىدىكى قوپال سۆز – ھەرىكەتلەر، تېخىمۇ ئەدەپ كېتىدۇ. يەنى، ئەكسىچە نەتىجە بىلەن نەتىجىلىنىدۇ.

ئاۋۇ رەسىمدىكى يولداشلارنى ئازراق چۈشىنىپ كۆرەيلى.

بىر توپ ئۇششاق سۆز ئانىلار كىچىككىنە بالىنىڭ ئۈستىدىن ئاپىسىغا شىكايەت ئېيتىشقا باشلىدى.

-تاكېشىنىڭ سەۋەبىدىن بەك قىين ئەھۋالدا قالدۇق، ئوبدانراق گەپ قىپ قويارسىز.

-ئاپاڭنى نۇمۇستىن ئۆلتەردىڭغۇ سەن،- دىگىنىچە بۇ گەپلەردىن نۇمۇس قىلىپ يېرىلغۇدەك بولغان ئانا بالىسىنى ئۇرۇپ، تىللاشقا باشلىدى.

ئويلاپ كۆرۈڭ، كىچىككىنە بالا قانچە كەپسىز، قانچە مۇشتۇمزور بولۇپ كەتسۇن، مەيلى ئۇ خەقنىڭ بالىسى بوپكەتسۇن، ئاتا – ئانىسىنىڭ ئالدىغا شىكايەت قىلىپ بىرىشنىڭ زۆرۈرىيتى بارمۇ؟ ئۇنداقتا قانداق قىلىمىز؟

داۋامى بار…..

(ماۋۇ مەسىلىنى ھەل قىلىشنىڭ قالغان تەدبىرلىرىنى يوللىسام گەپ بەك ئۇزىراپ كەتكۈدەك، مۇھىم تەدبىرلىرىنى پات ئارىدا يوللايمەن)

 

زېرەك شاكىچىك

بۇ ھەپتە كىنو ھەپتىلىگى بوپكەتتى بولغاي…قاقاقلاپ كۈلۈپ باقمىغىلىمۇ ئۇزۇن زامانلار بوپكەتكەن بولغىيتتى ھەقىچان؟! بۇ فىلىمنىمۇ بالىلىرىڭىز بىلەن كۆرگەچ ئائىلىڭىزنى كۈلكىگە لىق تولدۇرغايسىز!

ئۇيغۇرچە سۈزۈك فىلىم – زېرەك شاكىچىكنى كۆرۈش ئادىرىسى:

https://goo.gl/es5gVz3

****************************

「 大好き! が伝わるほめ方&叱り方 」

ـ ناملىق كىتابتىن تەرجىمە قىلىندى

تەرجىمىدە رەيھان ئابلەت

 

تارقىتىڭ...