ياپون پەرزەنت تەربىيەسى: مۇھەببىتىڭىزنى يەتكۈزەلەيدىغان تەنقىدلەش ئۇسۇلى(1)

1,285 قېتىم ئوقۇلدى

خاتالىقتىن خالىسىز ياشاش مۇمكىنسىز جاھاندا، تۈزىتىشكە تىگىشلىكلىرىنى تۈزىتىپ مېڭىش ئۆزىمىز، يېقىنلىرىمىز، جۈملىدىن بالىلىرىمىز ئالدىدىمۇ ھاياتلىق ۋەزىپىمىزدىن بىرى.

دادامنىڭ سۆزى بويىچە ئاتا – ئانا بولغۇچى بالىلىرىنى  قوي پادىلىرىنى قوغدىغاندەك  قوغدايدىغان، تۈزەپ ماڭىدىغان، توغرا يولغا سالىدىغان پادىچىلاردۇر.

پەرزەنت تەربىيەسى جەريانىدا بالىلار خاتالىشىشتىن، ئاتا – ئانا بولغۇچى تەنقىد قىلىشتىن خالى بولالمايدۇ، ئەلۋەتتە!

ھەم ئۈنۈملۈك تەنقىد قىلالايدىغان ھەم بۇ تەنقىد ئارقىلىق بالىلىرىمىزنى بۇرۇنقىدەكلا سۆيىدىغانلقىمىزنى يەتكۈزەلەيدىغان تەنقىدلەش ئۇسۇلى بارمۇ؟

ئاكې خاشى ئەپەندىنىڭ ئېيتىشىچە، بۇ خىل ئۇسۇل باردەك،  بىلىشكە قىززىقسىڭىز ئوقۇشنى داۋاملاشتۇرىۋەرگەيسىز.

 

 

 Lullaby from a Secret Garden

 

بالىنى تەنقىدلىگەندە تۆۋەندىكى ئۈچ نوقتىغا دىققەت قىلساق بالىلىرىمىز يەنىلا ئۆزىنىڭ سۆيۈلىۋاتقانلىقىدىن گۇمانلانمايدۇ.

(1)

تەنقىدلىگەندە بالىنىڭ مىجەز – خارەكتىرىنى  ئەمەس ھەركىتىنى تەنقىدلەش

تەنقىدلىگەندە مۇھىمى ئادەمنى ئەمەس، ھەرىكەتنى تەنقىدلەشكە دىققەت قىلايلى. خاتالىق ئەسلىدىكى ماھىيەتتە ئەمەس، ئۆزگىرىپ تۇرىدىغان ھەرىكەتتە.

(مەنچە بۇ ئۇسۇل  بالىلارغىلا ئەمەس، ئۆزىمىزگىمۇ ھەم باشقىلارغىمۇ قوللانساق بولىدىغان  قالتىس ئۇسۇل ھىسابلىنىدۇ.)

يەنى، «سەن زادى بولمايدىغان نىمىسەن!» – دىگەندەك سۆزلەر، مانا بۇ ئۇنىڭ خارەكتىرىنى ئىنكار قىلغانلىق.

«بۇ ھەركىتىڭ، مۇنداق قىلغىنىڭ ياخشى بولمىدى»، – بۇ ئۇنىڭ ھەركىتىنى ئىنكار قىلغانلىق.

كۈندىلىك تۇرمۇشتىكى كىچىككىنە مىساللاردىن بۇ نوقتىنى تېخىمۇ چۈشىنىپ باقايلى:

ئۆزلۈكنى، خارەكتىرىنى ئىنكار قىلىشقا بولمايدۇ

ئۆزلۈكىنى، خاراكىتىرىنى ئىنكار قىلىشقا بولمايدۇ

بالىلار ئويۇنچۇق تالىشىپ ئۇرۇشۇپ قالدى. بالا ”ئويۇنچۇقنى ماڭا بەر“ دەپ دوستىنى ئۇرۇپ سالدى.

-بېرىپ تۇرغىن دىدىمغۇ ساڭا! نىمانچە قوپال نىمىسەن؟!  بۇنداق ئەسكى بالا مىنىڭ بالام ئەمەس!!!، – دىدى ئانىسى.

بالا بۇ چاغدا ئۆزىنى ئوشۇقچە ھىس قىلىپ كۆڭلى يېرىم بولۇپ يىغلىدى.

ئانىسىنىڭ قولىنى تۇتماي ئالىدىدا يۈگۈرۈپ كەتكەن بالىغا ئانا ئاچچىقلاندى.

-بۇنداق قولنى تۇتماي يۈگۈرۈپ يۈرسەڭ خەتەرلىك دەپ نەچچە  قېتىم ئېيتتىمغۇ؟! پەقەت قاملاشمىغان بالىدە سەن!

بالا نىمە ئۈچۈن نىمىلا ئىش قىلسا بولمايدىغانلىقىدىن كۆڭلى يېرىم بولۇپ يىغلىدى.

يۇقاردىكى مىسالدىكى ئانا بالىنىڭ خاتالىقىنى قانداق تەنقىد قىلسا بالا تېخىمۇ ئاسان قوبۇل قىلالايدۇ، بالا ئۆزىنىڭ يەنىلا سۆيۈلىۋاتقانلىقىنى ھېس قىلالايدۇ؟ بۇ مىسالنى توغىرىلاپ باقايلى.

تەنقىدلىگەندە بالىنىڭ ھەركىتىنى، قىلمىشىنى تەنقىدلەيمىز

تەنقىدلىگەندە بالىنىڭ ھەركىتىنى، قىلمىشىنى تەنقىدلەيمىز

بالىلار ئويۇنچۇق تالىشىپ ئۇرۇشۇپ قالدى. بالا ”ئويۇنچۇقىنى ماڭا بەر“ دەپ دوستىنى ئۇرۇپ سالدى.

-بالام، ھەرقانچە ئوينىغۇڭ كەپكەتكەن بولسىمۇ، باشقىلارنى ئۇرۇپ ئالساڭ بولمايدۇ، ئوينىغۇڭ كەلگەن بولسا، دوستۇڭغا  «ئويۇنچۇقنى بىردەم ئوينىۋالسام بولامدۇ؟» دەپ سوراپ ئالغىن، بولامدۇ؟ – دېدى ئانا بالىنىڭ ئالدىغا كىلىپ يۈكۈنۈپ ئولتۇرۇپ.

ئاپىسىنىڭ قولىنى تۇتماي ئالدىدا يۈگۈرۈپ كەتكەن بالىغا ئانا بالىنىڭ ئالدىغا كىلىپ، كۆزىگە قاراپ تۇرۇپ ئېيتتى.

-بالام ئۇنداق يۈگۈرۈپ چوڭ يولغا چىقساڭ بەك خەتەرلىك، چوقۇم بىر قېتىم توختاپ ماشىنا بار – يوقلىقىغا قارىمىساڭ بولمايدۇ، – دەپ چۈشەندۈردى.

 

(2)

تەنقىدلەش سەۋەبىنى ئېنىق قىلىپ ئېيتىش

بالىغا مەلۇم ئىشنى قىلسا بولمايدىغانلىقىنى ئېيتقان بولساق، چوقۇم نېمە ئۈچۈن بولمايدىغانلىقىنىڭ سەۋەبىنى ئېنىق ئېيتايلى.

گەرچە ئۇ تېخى كىچىك بالا بولسىمۇ، يەنىلا ئۇلار چۈشىنەلەيدىغان ئۇسۇلدا، تىلدا چۈشەندۈرۈشكە تېرىشايلى. بالىڭىزنى قايىل قىلالىسىڭىز  كىيىن  سىز بىلەن ھەمكارلىشىدىغان بولۇپ كىتىشى مۇمكىن تېخى! يەنى، «ۋاي تېخى كىچىك، چۈشەندۈرسەممۇ بىكار» دەپ قارىماستىن ئامال بار بالىغا چۈشەندۈرۈشكە تىرىشايلى.

بالىلىرىمىزغا «مۇنداق قىلساڭ بولمايدۇ، ئۇنداق قىلىشىڭ خاتا» دىگەندىن كۆرە، «مۇنداق قىلساڭ مۇنداق ئاقىۋەت كىلىپ چىقىدىغىنى ئۈچۈن بۇ ئىشنى قىلساڭ بولمايدۇ» دېيىش ئارقىلىق ئاستا – ئاستا قائىدە چۈشىنىدىغان، ئۆز – ئۆزىگە ئىگە بولالايدىغان، باشقىلارنىڭ باشقۇرۇشى، مەجبۇرلىشى بىلەن ئەمەس ئۆز خاھىشى، تاللىشى بىلەن ئىش كۆرىدىغان، ئۆزىنى ئۆزى باشقۇرالايدىغان  بالىنى تەربىيلەپ چىقالايمىز.

مىسال :

سەۋەبىنى چۈشەندۈرمەستىنلا بىر ئىشلارغا مەجبۇرلاش – خاتا

سەۋەبىنى چۈشەندۈرمەستىنلا بىر ئىشلارغا مەجبۇرلاش – خاتا

«چىشىڭنى چوتكىلا!!!» دەپ ۋارقىرىدى ئانا بالىغا ھەم «نەچچە قېتىملاپ ئېيتساممۇ قېچىپ كىتىۋاتسىنا؟!» دەپ ئاچچىقلىغىنىچە بالىنى قۇچىقىغا ئېلىپ چېشىنى چوتكىلاشقا باشلىدى.

بالا «ئاغرىپ كەتتى، ئاغرىپ كەتتى…» دەپ ھىچبىر بوي بەرمەيتتى.

ئانىسى : «جىم تۇرۇپ بەرسەڭ، بىردەمدىلا تۈگەيدۇ» دەپ ئاخىرى بالىنىڭ چىشىنى چوتكىلىغان بولدى. بىراق، ھەر قېتىم كىچىككىنە چىش چوتكىلاشتىن تارتىپ مۇشۇنداق تەسكە چۈشىدىغانلىقىدىن ئانا شۇنداق چارچاپ قالاتتى.

ئەمدى بۇ مىسالدىكى ئانا قانداق تەدبىر قوللانغان بولسا ياخشى بولىدىغانلىقىنى كۆرۈپ باقايلى.

بالىغا بىر ئىشنى قىلدۇرغاندا سەۋەبىنى ئېنىق چۈشەندۈرۈش – توغرا

بالىغا بىر ئىشنى قىلدۇرغاندا سەۋەبىنى ئېنىق چۈشەندۈرۈش – توغرا

-بالام، چىشىڭىزنى چوتكلايلىمۇ؟ چىشنى چوتكىلاپ تۇرمىغاندا  چىشىڭىزغا قۇرۇت كىرىۋىلىپ، چىرايلىق چىشلىرىڭىزنى قۇرۇت يەپ چىشىڭىز ئاغرىيدىغان بوپقالسا بولمايدىغۇ ھە؟

چىش ئاغرىسا، دوختۇرخانىغا بىرىپ داۋالاتمىساق تېخى … شۇڭا، چىشىڭىزنى چوتكىلاپ پاك – پاكىز قىلىۋىتەيلى ھە؟ كىلىڭە، چىشىڭىزنى چوتكىلاپ قوياي. ۋاي – ۋۇي، ماۋۇ يەردە قۇرۇت باركەنغۇ؟ مەن قوغلىۋىتەيچۇ بۇ ئەسكى قۇرۇتلارنى…،- دىگەندەك سۆزلەر بىلەن بالىنىڭ چىشىنى چوتكىلاپ قويدى.

 مۇنداق جىق كوتۇلداشلار سەل تەس بولسىمۇ بىراق، ئالدىنقى مىسالدىكىدەك گەپ ئاڭلىتالماي چارچىغاندىن سەل يىنىكرەك بولىدۇ. ئەمەلىيەتتە، ئىككىنجى مىسالدىكىگە ئوخشاش بىر ئىشنى بالىغا مەجبۇرلىغاندىن كۆرە، سەۋەبىنى بالا چۈشىنەلەيدىغان تىلدا  ئىنىق چۈشەندۈرسەك، بالىمۇ – ئانىمۇ راھەترەك بولىدۇ.

 

ئۇف… ھەجەپ ئۇزىراپ كەتتا… ھېرىپمۇ كىتىپتىمەن 😌 داۋامىنى كېيىن يوللايچۇ؟!😶

كۈنلىرىمىزگە خاتىرجەملىك بولغاي~🌹

 

**********************************

「 大好き! が伝わるほめ方&叱り方 」

ـ ناملىق كىتابتىن تەرجىمە قىلىندى

تەرجىمىدە رەيھان ئابلەت

 

تارقىتىڭ...
  1. تۈپتۈزلا تەرجىمە قىلساق :
    “ ياخشى كۆرىمەن “ نى يەتكۈزەلەيدىغان ماختاش ۋە تەنقىد ئۇسۇلى

  2. ياخشىمۇسىز رەيھان ھەدە . يازمىلىرىڭىزنى بەك ياختۇرۇپ ئاڭلايمەن . جاپا چەكتىڭىز .. 2017 ـ يىلىدىكى يازمىلارنى تاپالـمايۋاتىمەن .مەن تاپالـماي قالدىممۇ ياكى يىل ئۆرۈلگەچكە چىقمامدۇ ؟ بىلەلـمىدىمغۇ ؟

ئىنكاس يازىمەن

ئەسكەرتىش: ئىنكاسىڭىزنى باشقۇرغۇچى تەستىقلىغاندىن كېيىن ئىكراندا كۆرۈنىدۇ.

ياپون

باش بەتكە قايتىمەن

© 2019 توكيو خاتىرىلىرى