ياپون پەرزەنت تەربىيەسى: بالىلارنى قاتتىق قوللۇق بىلەن تەربىيلىگەن ياخشىمۇ؟(1)

4,526 قېتىم ئوقۇلدى

 يېقىندىن بېرى بالىلىرىمىزنى بەك ماختىۋىتىپ قالدۇق، شۇنداقمۇ؟

خوش، ئەمدى نۆۋەت «تەنقىد» كە كەلسۇن.

بالىنى ماختاشنىڭ بەكمۇ مۇھىملىقى تەكىتلەنگەندە چوقۇم  «بۇنىغۇ بىلەتتۇق، بىراق، بالىنى سەل قاتتىقراق باشقۇرۇپ تەربىيلىسە تېخىمۇ ياخشى، – دە!» دىگەندەك قارشى پىكىرلەر چىقىپ قالىدۇ.

دىمىسىمۇ بالىغا قاتتىق بىر ئاچچىقلانغىنىڭىزدا گېپىڭىز تىزلا كۈچىنى كۆرستىپ، بالىڭىز گەپ ئاڭلىغاندەك قىلىدۇ، – يۇ، بۇنىڭلىق بىلەن بۇ ئاچچىقلار ئەكەلگەن ئەجەللىك زىيانلارغا سەل قاراشقا بولمايدۇ.

باللىرىمىزنى ماختاشلىرىمىز، تەنقىدلىرىمىز نىمە ئۈچۈن؟! ئەلۋەتتە، باللىرىمىزنىڭ ئەدەبسزلىكلىرى، بولمىغۇر قىلىقلىرى، خاتالىقلىرىنى تۈزىتىپ دۇرۇس بىر ئادەم بولىشى، ئۆزىنىمۇ ئۆزگىنىمۇ بەخىتلىك قىلالايدىغان ھاياتتا ياشىيالىشى ئۈچۈندۇر.

 

castle in the sky

 

***

بالىنى قاتتىق قوللۇق بىلەن تەربىيلىسە ياخشى بولىدۇ، يەنى بىزدىكى «جەننەتتىن چىققان كۆك تاياق، يۈگۈرتىدۇ يالاڭئاياق» دىگەن نەزىرىيەدىكى بوشلۇق.

بالىنى پەقەتلا تەنقىدلىمەي تەربىيلەشنى بەك توغرا دەپ كەتكىلى بولمىسىمۇ، بىراق، بالىنى زىيادە ئەيىپلەپ بالىنى بەخىتىسىز بىر ئىنسانغا ئايلاندۇرۇپ قويۇشنىڭ زىيىنى ئۇنىڭدىنمۇ چوڭدۇر. بىر بەخىتىلىك بالىنى تەربىيلەش ئۈچۈن ماختاشلىرىمىزنىڭ تەنقىدلىرىمىزدىن كۆپ بولىشىنى ناھايتى ئۈنۈملۈك چارە دېيىشىمىزنىڭ سەۋەبىنى كونكىرىت چۈشىنىپ باقايلى.

 

(1)

بالىنىڭ قەلبىنى يېتلىدۈرۈشتە ئەڭ مۇھىمى بالىدىكى قەدىر-قىممەت تۇيغۇسىنى يېتىلدۈرۈش

ماختاش – بالىنىڭ قەلبىدە  قەدىر – قىممەت تۇيغۇسىنى يېتىلدۈردۈرۈشنىڭ ئاساسى.

 «رەھمەت»، «سېنى سۆيىمەن» دىگەندەك بالىنى ماختايدىغان، ئىلھام بولىدىغان سۆزلەر بىلەن ئۆسۈپ – يېتىلگەن بالا ئۆمرىدە قانداق بىر قىيىنچىلىققا يولۇقسىمۇ ئۆزىنى يوقىتىپ قويمايدۇ. ماختاش، ئىلھام بىرىش – بالىنى ساغلام، كۈچلۈك، بەخىتلىك قىلىدۇ.

 

   (2)

ماختاش  ئارقىلىق ئاتا – ئانا بىلەن بالا ئوتتۇرىسىدا ئىشەنچ تۇرغۇزۇلىدۇ 

ئەگەر ئاتا – ئانا بىلەن بالا ئوتتۇرىسىدا ئىشەنچ بولسا، بالا تەنقىدلەنگەن تەقدىردىمۇ ئاتا – ئانىسىنىڭ تەنقىدلىرىنىڭ ئۆزىنىڭ مەنپەتى ئۈچۈن ئىكەنلىكىگە ئىشىنىدۇ ھەم بۇ تەنقىدلەرنى قوبۇل قىلالايدۇ.

ئەگەر بالىنىڭ قەلب ئىشىكلىرى ئاتا – ئانسى ئۈچۈن تاقالغان بولسىچۇ؟ ئۇنداقتا ئاتا – ئانىىسىنىڭ دىگەنلىرى ھەرگىزمۇ يۈرىكىگە بارمايدۇ. ھەتتا، «ئاتا – ئانام ماڭا ئۆچ، مەن بىلەن خوشى يوق بولغانلىقى ئۈچۈن مېنى مۇشۇنداق تەنقىدلەيدۇ» دەپ ئويلىۋالدۇ.

مەسلەن:

ئاپام مىنى بەك ياخشى كۆرىدۇ، مەنمۇ ئاپامنى بەك ياخشى كۆرىمەن دەپ ئويلايدىغان بالا مۇنداق بولىدۇ.

– بالام، بۇنداق قىلساڭ بولمايدۇ.

-ئاپام مەن ئۈچۈن دەۋاتىدۇ بۇ گەپنى…

ئاتا – ئانا بىلەن بالا ئوتتۇرىسىدا ئىشەنچ تۇرغۇزۇلمىغان بولسىچۇ؟

– بالام، بۇنداق قىلساڭ بولمايدۇ.

-ئاپام زادى مىنى پەقەت ياقتۇرمايدۇ…

 

 (3)

تەنقىدكە قارىغاندا ماختاش بالىنىڭ تېخىمۇ ياخشى ئادەت يىتىلدۈرىشىگە پايدىلىق

ماختالغان چاغلاردا «يەنىمۇ تېرىشاي!» دىگەن ئىستەك چوڭلاردىمۇ بولىدۇ، شۇنداققۇ؟!

ئەكسىچە، تەنقدىلىنىش كۆپ بولغانسىرى ھىچ ئىش قىلغۇسى كەلمەيدىغان، ئىشنىڭ ئاق – قارىسىنى پەرىق قىلالمايدىغان، ياخشى ئادەت يىتىلدۈرمىكىمۇ تەس بوپقالىدۇ. ئۆز نۆۋىتىدە بالىنى ئەيىپلەۋىرىپ گەپ ئاڭلىتالمىغانسىرى ئانىلار ئۆزلىرىمۇ بىئارام بولۇپ، ناچار كەيپىياتقا چۈشۈپ قالىدۇ.

توختىماي تەنقىدلىگەندە، ئەھۋال تېخىمۇ يامانلىشىدۇ . بۇ نوقتىنى يەنىلا ئەمەلىي مىساللار ئارقىلىق تېخىمۇ چۈشىنىپ باقايلى.

توختىماي تەنقىدلىگەندە، ئەھۋال تېخىمۇ يامانلىشىدۇ

ئانا: نەرسىلىرىڭنى يۇغۇشتۇر دىسەم، ھەممە نەرسە يەنە شۇ پىتى، – دەپ ئۈستەلدە چېچىلىپ تۇرغان ماتىرياللىرىنى شۇ پىتى تاشلاپ قويۇپ، خىيالىدا يوق ئىلىكتىرونلۇق ئويۇنچۇق ئويناۋاتقان ئوغلىغا خاپا بولدى.

ئانا: ماڭا قارا، ئويۇنۇڭنىمۇ ئويناپ بولغاندىكىن ھەممىنى بىر- بىرلەپ دىگۈزگىچە يىغىشتۇرساڭ بولمامدۇ؟!

ئۇف… سالغان كىيىملىرى سالغان يەردە تۇرغان،- دىدى شۇنچە گەپ قىلسىمۇ ھىچ بىر گەپ قۇلقىغا كىرمەيۋاتقان ئوغلىغا .

ئەمدى ئانىنىڭ سەۋرى قاچىسى تولغانىدى.

ئۆزنى بىلمەيدىغان! نىمىشقا مۇشۇنچىلىك ئىشلارنىمۇ قىلىشنى بىلمەيسەن؟!، – دەپ ۋارقىراپلا كەتتى..

ئەكسىچە، بالا پەرۋاسىز ھالەتتە شۇلارنى ئويلىدى، – «ئىش قىلىپ نىمىلا قىلسام بەرىبىر».

بالىنى ماختاپ بەرسىڭىز، ئىشلارنى ئۆزلىكىدىن قىلىدىغان بولىدۇ

بالىنى ماختاپ بەرسىڭىز، ئىشلارنى ئۆزلىكىدىن قىلىدىغان بولىدۇ.

ئانا: پاھ، مىنىڭ قىزىم ماتىرياللىرىنى ئۆزى رەتلەۋاتىدۇ مانا، – دەپ كىتاب – قەلەملىرىنى يۇغۇشتۇرىۋاتقان قىزىنى ماختىدى.

ئانا: ئاپىسىغا يارىدەملەشكۈدەك چوڭ بولغان قىزىم.

قالتىس! قىزىمىز قاچا – قۇچىلارنى يۇغۇشتۇرغۇدەك بوپتۇ مانا، – دەپ ئاپىسى ھەم دادىسىنىڭ كىچىككىنە قاچىلانى يۇغۇشتۇرۇپ قويسا ماختاشلاردىن خۇش بولغان قىزچاق  «تېخىمۇ كۆپرەك ئىش قىلىپ ئۇلارنى خۇش قىلايچۇ!» دەپ ئويلىدى.

ئەر: بالىنىمۇ ياخشى تەربىيلەۋاتىسىز، ئۆينىڭ ئىشلىرىنىمۇ شۇنداق جايى – جايىدا قىلىۋاتىسىز، ھەقىقەتەن قالتىس جۇمۇ سىز!، – دەپ بالىنىڭ ئالىدىدا ئايالىنى ماختىدى.

ئايالى : ۋاي، قىلىشقا تىگىشلىك ئىشلارغۇ بۇ، – دەپ قويغىنى بىلەن كۆڭلىدە شۇنداق خۇش بولدى ھەم قەلبى كۈچ ھەم مۇھەببەتكە تولدى.

***

تەنقىدلەشنى ئۈگىنىمىز دەپ يەنە ماختاشقا كىتىۋاتىمىز، – ھە؟! شۇنىڭغا قارىغاندا تەنقىدلەشكە قارىغاندا ماختاشنىڭ پايدىسى كۆپتەك تۇرىدۇ.

( ئاپلا… ئۇزىراپ كېتىپ قالدى، داۋامىنى يەكشەنبە يوللاي ھە)

 

天空の城ラピュタ

قېرى – ياش، چوڭ – كىچىك ھەممە ياقتۇرىدىغان كارتۇن فىلىم بار دىيىلسە، ئۇ دەل «پەلەكتىكى قەلئە» دىن ئىبارەت دەيدىكەن ياپونلار.

يامازاكى ئەپەندىنىڭ ئۆتمۈشتىكى، يەنى 1986- يىلىدىكى بۇ كارتۇن فىلىمىنى بىر نەچچە ئاي بۇرۇن مۇزىكىسىنى ياقتۇرۇپ قېلىپ ( لىكىنغۇ، مەن ياقتۇرغان مۇزىكىسىنى تاپالمىدىم …) ئاندىن بايقىدىم ھەم  كۆرۈپ چىقتىم.

قارىسام بۇ كارتۇن فىلىىمنىڭ ئۇيغۇرچسىمۇ باردەك، ۋاقتىڭلار چىققاندا كۆرۈپ قويارسىلەربالىلار بىلەن.

ياپونچىسى:  天空の城ラピュタ

ئىنگىلىزچىسى:  Castle in the Sky

خەنزۇچىسى:  天空之城

 

*******************************

「 大好き! が伝わるほめ方&叱り方 」

ـ ناملىق كىتابتىن تەرجىمە قىلىندى

تەرجىمىدە رەيھان ئابلەت

 

تارقىتىڭ...
  1. رەھمەت، بەك مەنپەئەتلىك ئىكەن.

  2. باللادىكى قوقۇش تۇيغۇسىنى قانداق قىلغاندا ئازايتقىلى بۇلدۇ

ئىنكاس يازىمەن

ئەسكەرتىش: ئىنكاسىڭىزنى باشقۇرغۇچى تەستىقلىغاندىن كېيىن ئىكراندا كۆرۈنىدۇ.

ياپون

باش بەتكە قايتىمەن

© 2019 توكيو خاتىرىلىرى