ئاكې خاشى ئەپەندى : بالىڭىز ھەقىقەتەن ئەيىپلىنىشكە تېگىشلىكمۇ؟(1)

4,336 قېتىم ئوقۇلدى

پەرزەنت تەربىيسىدە ھەممە ئىشلار بەك مۇكەممەل بولۇپ كەتمەيدۇ.

بالا بۇ دۇنياغا ئاپىرىدە بولغىنىدا، ئاتا- ئانىمۇ ئەمدىلا مەكتەپكە قەدەم قويغان 1 ـ يىللىقنىڭ ئوقۇغۇچىسىدۇر. ئاتا ـ ئانىمۇ، بالىمۇ ئانچە ـ مۇنچە مەغلۇب بولىدۇ ھەم مۇشۇ مەغلۇبىيەتلىرى ئىچىدە ئاستا ـ ئاستا پىشىپ يېتىلىدۇ، مۇكەممەللىشىدۇ.

      –     ئاكې خاشى دايجى

***

We Know The Way Clip – Moana

***

بالىلىرىمىزنى ئەيىپلەش ئۇسۇلىنى ئۈگىنىشتىن بۇرۇن ئويلىنىشقا تىگىشلىك يەنە مۇنداق بىر نوقتىمۇ بار. يەنى، «بالا بۇ قىلمىشى ئۈچۈن ھەقىقەتەن ئەيىپلىنىشكە تىگىشلىكمۇ؟»  دىگەن مەسىلىدىن ئىبارەت.

بىر رىئالنى ھەقىقەتنى ئىتىراپ قىلايلى.

بىزنىڭ ئەيىپلەۋاتقىنىمىز، بەك ئەيىپلەپ كەتمىسەكمۇ بولىدىغان، ئەيىپلىسەكمۇ بەرىبىر پايدىسى بولمايدىغان ۋە ياكى  ئەيىپلىمىسەك ئەكسىچە تېخىمۇ ياخشى بولىدىغان ئىشلار.

بىز بۇنى مۇنداق ئىككى نوقتىغا ئايرىپ چۈشىنىپ باقايلى.

(1) تېخى ئىش ئۇققۇدەك ياشتا ئەمەس.

(2) ئاتا ـ ئانىلارغا نىسبەتەن ئاۋارىچىلىق بولسىمۇ، باشقىلارغا دەخلى – تەرۇز يەتكۈزمەيدىغان ئىشلار.

 

(1) تېخى گەپ ئۇققۇدەك ياشتا ئەمەس

بىر ياشقا كىرمىگەن بالىلار

مەسلەن، يېشىغا توشمىغان بالىلارنى مىسالغا ئالساق، ئۇلار گەرچە ئۆز كۆڭلىنى مەلۇم دەرىجىدە بىلگۈدەك بولسىمۇ، باشقىلارنىڭ كۆڭلىنى چۈشەنگۈدەك ياشتا ئەمەس. ئەھۋالنى ئىگەللىيەلىگۈدەك ھالدىمۇ ئەمەس.

دىمەك، بۇ مەزگىلدىكى بالىلارغا سىز مەلۇم قائىدە بىكىتىپ باشقۇرىمەن دېيىشىڭىز مۈمكىن ئەمەس ئىش.

سىز بالىنى قائىدە بىلەن باشقۇرۇشنىڭ ئورنىغا، بالىڭىزغا بىخەتەر بىر مۇھىت يارىتىپ بىرىڭ.

 

***

بىر ياشلىق بالا قائىدە چۈشەنمەيدۇ.

دەزمالنى تۇتساڭ بولمايدۇ، بىلدىڭمۇ؟!، ـ دەپ ۋارقىرىدى ئانا قويۇلغان دەزمالنىڭ يېنىغا بېرىش ئۈچۈن تەمشەلگەن بالىغا.

تارتمىنى ئاچساڭ بولمايدۇ دەپ ئىككىمىز كىلىشكەنغۇ؟! دېدى ئانا جىددىيلىشىپ تارتمىدىكى قايچىنى قولىغا ئېلىۋالغان بالىسىغا.

پەشتاقتىن چىقساڭ خەتەرلىك… جىم تۇرساڭ بولمامدۇ؟!

 

بالىغا بىخەتەر بىر موھىت يارىتىپ بىرىش زۆرۈر.

مەسلەن، ئالدىنقى مىسالنى قايتىدىن تەپەككۇر قىلايلى.

بالىغا تۇتساڭ بولمايدۇ دەپ ئاچچىقلاپ قائىدە سۆزلىگەندىن كۆرە، ئىشلىتپ بولغان دەزمالنى ۋاقتىدا بالىنىڭ قولى يەتمەيدىغان يەرگە ئېلىۋىتىمىز.

ھەتتا، دەزمالنىڭ سىملىرىنىمۇ بالىنىڭ قولى يەتمەيدىغان ھالدا بىر تەرەپ قىلىمىز.

ئاۋۇنىڭدەك قايچا سېلىنغان تارتمىلىرىمىز بولسا، بالىمىز ئاچالمايدىغان قىلىپ تاقاپ قويايلى.

بالىمىز پەشتاقتىن چىقىۋاتقان بولسا، ئۇنىڭغا چىقساڭ بولمايدۇ دەپ ئاقماس ئاچچىقلارنى قىلغاندىن كۆرە، بالىمىز پەشتاقتىن چىقىۋاتقاندا ئۇنىڭغا مەدەت بېرىپ يىنىدا تۇرۇپ بېرەيلى.

 

مۇنداق ئۇخلاپ باقسا قانداق بولىدىغاندۇ ؟

***

بىر ياشتىن ـ ئىككى ياشقىچە بالىلار

بىر ـ ئىككى ياشلاردىكى بالىلار ئاتا ـ ئانىسىنىڭ دىگەنلىرىنى، كۆرسەتمىلىرىنى چۈشەنگۈدەك بولىدۇ – يۇ ئۇلارغا ئەمەل قىلغۇدەك ھالدا بولالمايدۇ.

بىر يېرىم ياشلاردىن كىيىن بالىلار بەزى ئىشلارغا نىسبەتەن « ياق» دىيىشنى بىلىدۇ، بۇ دەل بالا قەلبىنىڭ يېتىلىشكە باشلىغانلىقنىڭ ئىپادىسى.

 

***

بىر ـ ئىككى ياشلىق بالىلارنى تېخىچە گېپىمنى ئاڭلىمايدۇ دەپ ئەيىپلەشلىرىڭىز ـ خاتا !

كىتاب قويغۇچتىكى چىرايلىق تىزىلغان كىتابلارنى پەسكە ئېلىپ بۇزىۋاتقان بالىغا دادا ئاچچىقلاپ توۋلىدى.

نىمە قىلىۋاتىسەن؟ كىتابلىرىمغا چېقىلما دەپ ئېيتتىمغۇ ؟!

تاماق ۋاقتىدا ئۆرە تۇرىۋالماي جايىڭدا جىم ئولتۇر، تىز ئولتۇرە !

 

***

بۇ مەزگىلدىكى بالىلارغا كېرىكى ئەيىپلەشتىن كۆرە، سۆز ئارقىلىق ئەھۋالنى چۈشەندۈرۈشتۇر.

يەنى، نىمىشقا شۇ ئىشنى قىلسا بولمايدىغانلىقىنى سۆزلەپ چۈشەندۈرۈش ـ توغرا

بايىقى مىسالنى يەنە باشقىدىن رەتلەيمىز.

كىتابلارنىڭ ھەممىنى ئېلىۋەتسە كۆڭۈللۈك بولامدىكەن؟ كىتابلار بۇ يەردە تۇرسا دەسسەپ سېلىشىمىز مۇمكىن، بىللە جايىغا تىزىپ قويايلى ھە بالام، – دىدى ئانا مىھرىبانلىق بىلەن كىتاب قويغۇچتىكى كىتابلارنى چۇۋۇپ ئويناۋاتقان بالىسىغا.

  ئورۇندۇقنىڭ ئۈستىدە بۇنداق ئۆرە تۇرىۋالىسڭىز پوڭڭىدە يىقىلىپ  كەتسىڭىز مەيلىما؟ راۋۇرۇس ئولتۇرۇپ تاماق يەيلى ھە؟

 

بۇ غەلىتە مەخلۇقلارنىڭ قىلىقلىرىدىن ھوزۇرلانماقتىن باشقا ئامالىمىز يوقتەك تۇرىدۇ بىزنىڭ ..

***

ئىككى ياشتىن  ئاشقان مەزگىلدە

ئىككى ياشتىن ھالقىغاندىن كىيىن بالىلار تەبئىيلا قارشى تەرەپنىڭ نىمە دىمەكچى بولغانلىرىنى چۈشىنەلەيدىغان، ھەتتا، ئۆزىنىڭ خاھىشلىرىنمۇ ئىپادىلەپ بىرەلەيدىغان بولىدۇ.

يەنى، بۇ مەزگىلدە پۈتۈنلەي چوڭلارنىڭ گېپى بويىچە ئىش قىلالىشى تەس بولسىمۇ، ھەر ھالدا بىرەر قۇر بولسىمۇ گەپ ئاڭلاشنى، ئازراق بولسىمۇ سەۋرى قىلىشنى بىلىدىغان بولىدۇ. لېكىنزە، بۇ مەزگىل بالىلارنىڭ دەل باشقا بالىلار بىلەن چىقىشىمىقى تەس، شەخسىيەتچى، باشقىلارنىڭ نەرسىلىرىنى ئۆزۈمنىڭلا بولسىكەن دەپلا تۇرىۋالىدىغان مەزگىلى.

گەرچە بۇ مەزگىلدە قائىدە ـ پىرىنسىپلار بويىچە قىلىش دىگەنلەر مۇمكىن بولمىسىمۇ، ئەقەللىي قائىدىلەرنى بىلدۈرۈش، بولمايدىغان ئىشلارغا قەتئى «بولمايدۇ»، خاتا ئىشلارنى «خاتا» دەپ بىلدۈرۈش، مىسالغا ئۆچرەت ساقلايدىغان يەرلەردە چوقۇم ئۆچرەت ساقلىمىساق بولمايدىغانلىقىنى، مىۋە شۈپۈكلىرىنى، ئەخلەتلەرنى قالايمىقان تاشلىسا بولمايدىغانلىقىنى، قىزىل چىراقتا ساقلايدىغانلىقىمىزنى… دىگەندەك قائىدىلەرنى سۆزلەپ تۇرۇش، دەسلەپكى قەدەمدە بالىنىڭ كاللىسىغا ئورنىتىش بەكلا موھىم.

 

ئىككى ياشلىق بالىلارنىڭ ئوتتۇرىسىدىكى ئۇرۇشۇپ قېلىشلاردا پەقەت بىر تەرەپنىلا ئەيىپلەش – خاتا

***

ئىككى ياشلىق بالىلارنىڭ ئوتتۇرىسىدىكى ئۇرۇشۇپ قېلىشلاردا پەقەت بىر تەرەپنىلا ئەيىپلەش – خاتا

ئىككى كىچىك ئوماقلار ئويناۋاتىدۇ، ئوغۇل بالا قىزچاقنىڭ ئويناۋاتقان ئويۇنچىقىنى «بۇنى ئوينايمەن» دەپ تارىتىۋالىدۇ.

ئىككى بالا تازا قىزغنىلىق بىلەن ئويۇنچۇق تالىشىۋاتقان پەيتتە ئوغۇلنىڭ ئانىسى توۋلىدى.

ئادىشىڭىنىڭ ئويۇنچۇقىنى خالىغانچە ئېلىۋالساڭ بولمايدۇ،- دەپ.

ئاپلا… بۇ چاغدا ئوغۇل قىزچاقنىڭ قولىنى چىشلىۋالىدۇ.

ئاچچىقى كەلگەن ئانا ۋارقىراپ خاپا بولۇپلا كەتتى… ساڭا دىدىمغۇ ئۇنداق قىلما دەپ، نىمىشقا پەقەت گەپ ئاڭلىمايسەن ھە؟!

 

***

ئەمدى ھەر ۋاقىتتىكىدەك ئوخشاش بىر ۋەقەنى باشقىچە ئۇسۇلدا قۇراشتۇرۇپ باقىمىز.

بالىغا  مەسىلىنى چۈشىنەلەيدىغان قىلىپ چۈشەندۈرۈش – توغرا

ئىككى كىچىك ئوماقلار ئويناۋاتىدۇ، ئوغۇل بالا قىزچاقنىڭ ئويناۋاتقان ئويۇنچىقىنى «بۇنى ئوينايمەن»  دەپ تارىتىۋالىدۇ.

داۋاملىق بۇنداق قىلىشنىڭ ياخشى ئەمەسلىكىنى بۇ بالىغا دەپ تۇرساممۇ يەنە… دەپ ئويلىغان ئانا ئويۇنچۇق تالىشىۋاتقان بۇ ئىككىسىنىڭ يىنىغا كېلىدۇ ھەم ئوغلىغا مۇنداق دەيدۇ :

بالام، بەك ئوينىغۇڭ كەپكەتسە، ئوينسام بولامدۇ؟ دەپ سورىغىن ، بولامدۇ؟ قارا، ئادىشىڭ ھازىر بۇنى ئويناۋاتقان تۇرسا، خالىغانچە تارتىۋالساڭ بولمايدۇ دە… دەپ ئويۇنچۇقنى ئەسلىدە ئويناۋاتقان قىزچاققا قايتۇرۇپ بەردى ھەم يىغلىغان ئوغلىغا يەنە مۇنداق دەيدۇ.

ئادىشىڭ ئويناپ بولۇپلا ساڭا بىرىدۇ، ئۇنىڭغىچە بۇ يەردىكى ئويۇنچۇقلارنى بىللە ئوينايلى ھە؟

نىمە دىگەن ئاددى، ئوماق مىسال! دىمەك، بالىمىز يىغلىغان تەقدىردىمۇ، كىچىك ئىشلاردىمۇ بالىغا توغرىنى توغرا، خاتانى خاتا دەپ بالا چۈشىنەلەيدىغان ئۇسۇلدا مىھرىبانلىق بىلەن چۈشەندۈرۈش بەك موھىمكەن .

 

ئۇڧ…بۇ ئوماقلىققا كۈلمەي نە چارە…

3 ياش مەزگىلىدىكى بالىلار

3 ياشتىن ھالقىغاندىن كىيىن، بالىلار ئاز- ئازدىن بولسىمۇ قائىدىلەرگە ئەمەل قىلالايدىغان بولۇپمۇ قالىدۇ. بۇ مەزگىلدە ئاتا – ئانا بولغۇچى قايسى ئىشنىڭ توغىرىلىقى، قايسى ئىشنىڭ خاتالىقى، بۇ ئىشنى نىمە ئۈچۈن قىلسا بولمايدىغانلىقى دىگەندەكلەرنى بالا بىلەن تەڭ بىرلىكتە ئويلىنىپ، قايتا- قايتا ئۈگىتىشى بەكلا مۇھىم.

***

بالىلارنى ماختاشنىڭ قائىدىسى، ئۇسۇلى بولغنىدەك ئەيىپلەشلىرىمىزنىڭمۇ مەلۇم ئاساسى ھەم يولى بولىدۇ، ئەلۋەتتە .
بۈگۈنكى مەزمۇندا 0 ـ 3 ياشقىچە بولغان بالىلارنىڭ خاتالىقىغا قانداق پوزىتسىيە تۇتۇشنى، بالىنىڭ ھەر بىر مەزگىلىدە بالىنىڭ خاتالىقىغا ئوخشىمىغان نوقتىدىن مۇئامىلە قىلىشنىڭ  زۆرۈرىيتىنى بىلدۇق .

يىغىپ ئېيتقاندا، ھىچبىر ئاتا ـ ئانا بالا تۇغۇلىشى بىلەنلا ۋە ياكى ئوقۇۋالغان، ئۈگىنىۋالغان بىلىملىرى بىلەنلا مۇكەممەل ئاتا ـئانا بولالىغان ئەمەس، ئۇلار بالا بىلەن تەڭ ئۈگەنگۈچى .
تاكى كۆز يۇمغىچە ئنسانىيلىقنىڭ مۇقامىغا يېتىش ئۈچۈن  تېرىشقىنىدەك ، ۋايىغا يەتكەن ئاتا ـ ئانا بولۇش ئۈچۈنمۇ  ئۆمۈر بويى  تېرىشقۇچى .

 

Moana

بالىلار ئۈچۈن تەۋسىيەلىك فىلىم «موئانا ۋە دېڭىز قىسسەسى» ،  ئائىلىڭىزنىڭ «ئائىلە ۋاقتى» قىلىپ بالىلىرىڭىز بىلەن ئامېرىكىنىڭ ئۆتكەن يىلى ئىشلىگەن بۇ ئوماق  كارتۇن فىلىمنى كۆرۈپ باققايسىز.
ئۆز يۇرتىنى، خەلقىنى قوغداش ئۈچۈن خەتەرگە تەۋەككۇل قىلغان باتۇر قىز موئانا، ئىنسانى مىھىر ـمۇھەببەت، ئىنسان بىلەن تەبىئەتنىڭ گۈزەل باغلىنىشى تەسۋىرلەنگەن بۇ فىلىم بالىلارنىڭلا ئەمەس چوڭلارنىڭمۇ قەلبىنى لەرزىگە سالىدۇ .
ئەسكەرتىش، بۇ فىلىمدە دېسنىنىڭ باشقا قونچاق فىلىملىرىدىكىدەك بىر قىسىم بالىلارنىڭ بالىلارچە ساپ تۇيغۇلىرىنى غىدىقلايدىغان  كۆرۈنۈشلەر كىرگۈزۈلـمىگەن، خاتىرجەم بالىلىرىڭلار بىلەن كۆرەلەيسىلەر .

ياپونچە ئاتىلىشى : モアナと伝说の海
ئېنگلىزچە : Moana
خەنزۇچە :   海洋奇縁

**************************

 大好き! が伝わるほめ方&叱り方

ـ ناملىق كىتابتىن تەرجىمە قىلىندى

تەرجىمىدە رەيھان ئابلەت

 

تارقىتىڭ...
  1. سالام ئەزىزلەر ، ئەسلى بۇ قىتىم بىر بۆلەكنى بىراقلا يوللاي دەپ ئويلىغان ، بەك ئۇزىراپ كېتىپ قالغۇدەك .
    بالىنى ئەيىلەشكە بولـمايدىغان يەنە بىر نوقتا ئامانەت قالدى . كىلەركى قىتىم يوللانماقچى بولغان مەزمۇن داۋامى
    2) ئاتا ـ ئانىلارغا نىسبەتەن ئاۋارىچىلىق بولسىمۇ، باشقىلارغا دەخلى –تەرۇز يەتكۈزمەيدىغان ئىشلار.
    ئاخىرىدا ھەممىڭلارغا گۈزەل كۈنلەر ، بالىلار ئۈچۈن ئېسىدە قالغۇدەك گۈزەل بالىلىق ئەسلىمىلەر تېلىكىم بولسۇن ~ ❤️
    – رەيھان

  2. بەك ياخشى مەزمۇنكەن بۇنداق مەزمۇنلا ئۈزلۈپ قاممىسا دىگەن ئۈمىدتىمەن

  3. بەك پايدىلىق مەزمۇنكەن ،رەھمەت

  4. دەبدەبىلىك شوئارلار بىلەن تولغان لىكسىيەلەردىن كۆپ پەرقلىق، ئەمىلىي قىممىتى يۇقۇرى مەزمۇنلار ئىكەن. قولىڭىزغا دەرت بەرمىسۇن. ئاخىرىنى كۈتىمىز ئەمىسە.

  5. بەك ياخشى مەزمونكەنتۇق مىنىڭ باللىرىرىم 4,5ياش ئىدى شۇنداق كۆڭۈل قويۇپ ئوقۇۋاتقان باللىرىمنىڭ يېشىغا كەلگەندە تۈگەپ قالدى ئاخىرى بامۇ

  6. رەھمەت.بەك مەنپەئەتلىك تىملاركەن.

  7. ئوغلۇم دەل 2 ياشقا توشۇپ مەنلىك ئۆزلۈك قارىشى تىكلىنىپ ھەممىنى ئۆزۈم قىلىمەن ياق دىيىشكە باشلىغان ئىدى بۇ يازما ماڭا تېخىمۇ ياخشى يول خەرىتىسى بولدى رەھمەت سىزگە ئاخىرىنى تەشنالىق بىلەن كۈتىمىز

  8. بەك ياخشى مەزمۇنكەن بىزلەتنىڭ بالا تەربىيىلىشىمىزگە بەك ئەمەلى مىسل بۇپتۇ

  9. ئاپىرىن !بىز ئۇيغۇر ئاتا-ئانىلار ئۈچۈن مۇشۇنداق ياخشى ئەسەرلەرنى كۆپلەپ تەرجىمە قىلىشىڭىزنى ئۈمۈد قىلىمىز ……

  10. بەك ياخشى مەزمۇنكەن بۇنداق مەزمۇنلا ئۈزلۈپ قاممىسا دىگەن ئۈمىدتىمەن

  11. بەك ياخشى يزىلىپتۇ ،رەخمەت سىزگە تىخىمۇ ياخشى مەزمۇنلا بىلەن تەمىنلەپ تۇرۇشىڭىزنى ئۈمۈت قىلىمەن .

ئىنكاس يازىمەن

ئەسكەرتىش: ئىنكاسىڭىزنى باشقۇرغۇچى تەستىقلىغاندىن كېيىن ئىكراندا كۆرۈنىدۇ.

ئاكې

باش بەتكە قايتىمەن

© 2019 توكيو خاتىرىلىرى